Liberaal Joodse Gemeente Rotterdam.

18 oktober 2017 | 28 Tishri 5778

De rabbijn legt uit

De rabbijn legt uit

In de wetenschappelijke wereld gaat het er niet op de eerste plaats om of een theorie juist is, maar in welke mate deze overeenkomt met wat eerder waargenomen is en in hoeverre deze voorspelt wat er daarna kan worden waargenomen. De evolutieleer, zoals door Darwin bedacht, is in die zin de meest succesvolle biologische theorie ooit. Er is zoveel samenhang tussen deze theorie en allerlei andere bevindingen van de moderne wetenschap dat je er eigenlijk niet omheen kan dat iedere gang naar een apotheek of een ziekenhuis in feite een praktische erkenning van de evolutieleer inhoudt. Volhouden dat de schepping in zeven dagen is gebeurd en dat de vorm van het leven daarna nooit is veranderd, is het voeren van een achterhoedegevecht. De vraag is niet of de Bijbel gelijk heeft, maar wat wij, moderne mensen met een religieuze antenne, doen met dit gegeven.

Op een bepaalde manier hebben we het lang niet zo moeilijk als een andere groep lezers van hetzelfde boek. Wij Joden geloven op de eerste plaats dat God van ons wil dat wij ons leven op een bepaalde manier inrichten, bepaalde dingen doen en andere dingen niet. Wat wel en wat niet, dat is waar wij Joden met veel inzet ruzie over maken. Of het scheppingsverhaal overeenkomt met de evolutieleer is in dat kader minder belangrijk. Het raakt wel aan elkaar, maar het gaat dan om de vorm van de openbaring en de autoriteit van Tora, dat is een onderwerp dat ik nu even wil laten liggen, ik kom daar een andere keer op terug.

De evolutieleer is zo succesvol dat het scheppingsverhaal als feitenrelaas het nakijken heeft. Dat neemt niet weg dat er toch wel opmerkelijke parallellen zijn tussen wat de moderne wetenschap ons oplevert en het verhaal van de Bijbel. Die parallel ligt op een ander vlak. Het is niet zozeer “een bewijs dat de Bijbel toch gelijk heeft”, maar wel stof tot nadenken. Eeuwenlang zijn er debatten geweest over de vraag of het universum hoe dan ook een begin heeft. Het is goed voor te stellen dat de wereld altijd heeft bestaan en altijd zal blijven bestaan. Wetenschappelijk onderzoek laat echter zien dat dit niet zo is. Het begin van het heelal, de Big Bang, is misschien wel net zo mysterieus als de eerste woorden van Tenach: “In het begin van de schepping door de Eeuwige van de hemel en de aarde was de aarde angstwekkend leeg…”. Veel mensen zeggen dat we het woord dat gewoonlijk door “scheppen” vertaald wordt (bara), vooral de betekenis “scheiden” heeft. In Tenach wordt het water boven de aarde van het water onder de aarde gescheiden en het droge land van de zee. In de astrofysica ontstaat het heelal doordat materie en antimaterie van elkaar worden gescheiden. En vooralsnog weet niemand waar de antimaterie dan gebleven is.

Belangrijker dan de overeenkomsten tussen Tora en wetenschap is echter het verschil. De essentie van de moderne natuurwetenschap is observatie en een beschrijving van de werkelijkheid. Het geeft geen betekenis aan de werkelijkheid. Wat Tenach toevoegt is precies die betekenis, de vraag naar de zin van het bestaan. De Big Bang theorie vertelt ons niets (en wil ons ook niet vertellen) over de reden van het ontstaan van het universum. Leven in het algemeen, ook het menselijke leven, wordt door de natuurwetenschappen beschreven als een incident. Tora vertelt ons niet waarom God de wereld schiep, maar impliceert wel dat er een reden is. De woorden “Laten Wij de mens scheppen naar Ons evenbeeld” leren ons dat ons bestaan te maken heeft met de betekenis van de schepping. Wij ervaren ons bestaan als iets dat voortkomt uit de wil (of de ratio) die de basis is van de schepping. Tora wil ons vertellen dat, zoals de schepping zin heeft, ook ons individuele mensenleven betekenis heeft. Het maakt ons leven precies dat, een zoektocht naar de betekenis en de invulling van het eigen bestaan. 

Nieuws

De Rabbijn legt uit: Betekenis ... Lees meer >>
Fotoalbum toegevoegd: koninklijke onderscheiding Bram & Yvonne Lees meer >>
Fotoalbum toegevoegd: Oneg Sjabbat 2017 Lees meer >>

oktober

  • <  
  •   >
z m d w d v z
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30
 
31