Liberaal Joodse Gemeente Rotterdam.

21 juni 2019 | 18 Sivan 5779

beha'alotcha

beha'alotcha

Misschien is het meest opmerkelijke van Tenach (de Hebreeuwse Bijbel) wel dat er niemand in voorkomt die werkelijk heilig is. Het zijn allemaal mensen met hun sterke en zwakke kanten. Awraham ziet er geen probleem in om zijn zoon te offeren. Josef, degene die alles lukt, is een opschepper die nooit naar zijn ouders belt om te vertellen hoe het met hem gaat. De succesvolle koning David houdt iets te veel van de meisjes. Tenach wil ons een spiegel voorhouden. Wij mensen denken wel het goede te doen, maar dat lukt nooit helemaal.

Het boek van de Tora dat het zwartste beeld schetst van de menselijke staat is Bemidbar [Numeri]. In dit boek komt iedereen aan de beurt. Het volk, de Kohanim, de leiders van de stammen, de familie van Mosjé en Mosjé zelf. Allemaal hebben ze hun momentje. De gang van zaken in dit boek is steeds hetzelfde. Iemand, of een groep, doet iets verkeerd. God wordt boos, er sterven mensen. Er is verzoening. Daarna is er een intermezzo in de tekst en begint de volgende ronde. De mens is in dit boek zijn eigen grootste vijand. De cyclus van ellende lijkt bijna niet te breken.

De eerste keer dat wij deze cyclus in dit boek tegenkomen is in Bemidbar 11:1-2. Het is een soort prototypische, compacte vertelling die daarna steeds opnieuw wordt her-verteld en uitgewerkt.

“En het gebeurde, toen het volk aan het klagen was, dat het kwaad was in de oren van de Eeuwige, toen de Eeuwige het hoorde, ontbrandde zijn toorn. En het vuur van de Eeuwige brandde onder hen en verteerde, aan de rand van het kamp. Toen riep het volk tot Mosjé, en Mosjé bad tot de Eeuwige, en het vuur doofde.”

Wat is het verkeerde doen in dit boek? Het gaat hier gewoonlijk niet om de details van Halacha. Nergens in dit boek worden mensen gestraft omdat ze melkkost aten van een vleesbord. Het verkeerde doen in dit boek is sterk gekoppeld aan verlies van hoop of vertrouwen in een goede toekomst. Het verkeerde doen is in de opening van je tent gaan zitten huilen omdat je terugverlangt naar een geïdealiseerd verleden, de vleespotten van Egypte. God vraagt blijkbaar aan de mens om in beweging te komen, te werken aan de eigen toekomst en hoop te houden in de goede uitkomst.

Is er een uitweg uit de cyclus? Wanneer ook Mosjé er klaar mee is (dat gebeurt een aantal keren in dit boek), klaagt ook hij tot God.

“Ben ík soms zwanger geweest van heel dit volk? Of heb ík het gebaard, zodat U tegen mij zou kunnen zeggen: Draag het in uw schoot, zoals een verzorger een zuigeling draagt, naar het land dat U aan hun voorvaders beloofd hebt? En als U mij zo wilt behandelen, dood mij dan toch meteen, als ik genade in Uw ogen gevonden heb, en laat mij mijn onheil niet aanzien!” (Bemidbar 11:12-13)

God reageert door zeventig mensen te verzamelen, iets van de “Roe’ach”, de geest van Mosjé af te nemen en op deze mensen te plaatsen. Die Goddelijke geest doet wat met deze mensen, ze gaan prompt profeteren. Eldad en Medad, twee mannen, hadden niet de moeite genomen om naar Mosjé toe te komen. Waren ze tegenstanders van Mosjé? Tora vertelt niet wie ze waren, wel dat ze, net als de anderen, er plotseling mee begonnen, maar dan op de plaats waar ze toevallig waren. Wanneer Jehosjoe’a bin Noen (de knecht/opvolger van Mosjé) Mosjé zegt dat hij hen moet stoppen, fluit Mosjé hem terug “Och, waren allen van het volk van de Eeuwige maar profeten, dat de Eeuwige Zijn Roe’ach over hen gaf!”

Gedeeld leiderschap is geen incident in Tora. Varianten van hetzelfde verhaal vinden we in Sjemot[Exodus], hoofdstuk 18 en Dewarim [Deuteronomium], hoofdstuk 1. Mosjé laat zich van het begin af aan bijstaan door zijn broer, Aharon, die hogepriester wordt. In de koningsverhalen vinden we hetzelfde model. Het volk wordt geleid door een koning, een hogepriester en profeten. Een soort trias politica, avant la lettre.

Hoe doorbreek je de cyclus van ellende? Blijkbaar door te accepteren dat niemand alléén leiding kan geven en dat je de mening van een ander moet respecteren. Ook de ander kan Gods geest op zich hebben. Er is maar één reisrichting in Tora: naar de toekomst. Alleen zo lukt het: samen.

Nieuws

De Rabbijn legt uit: Eldad en Medad profeteren in het kamp ... Lees meer >>
Fotoalbum toegevoegd: Poerim 5779 Lees meer >>
Fotoalbum toegevoegd: 50-jarig Jubileum LJG Lees meer >>

juni

  • <  
  •   >
z m d w d v z
 
 
 
 
 
 
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30