Liberaal Joodse Gemeente Rotterdam.

01 oktober 2022 | 6 Tishri 5783

Beha'alotcha

Beha'alotcha

Ik las een commentaar op een vers uit de sidra van deze week dat mij verraste. Niet eens zozeer om de inhoud, als wel door de bron, namelijk Chatam Sofer(zegel van de schrijver). Dit is de naam waaronder Moses Schreiber (1762–1839) bekend staat. Chatam Sofer was aan het begin van de negentiende eeuw de bekendste tegenstander van het -toen nieuwe- reform Jodendom. Anders gezegd, hij was de grondlegger van wat wij nu Charedi-Jodendom noemen. Zeg maar, de verzameling van zeer orthodoxe stromingen aan de andere kant van het Joodse spectrum.

Niet alleen de inhoud van het commentaar, maar ook het vers waarop het slaat is eigenlijk niet zo verrassend. In de Tora wordt nauwkeurige uitleg gegeven hoe de Misjkan (Tabernakel) moet worden gemaakt en welke meubels erin moeten komen. Op verschillende plaatsen vinden we instructie over de Menora, de kandelaar, die samen met de Tafel van de Toonbroden en het Wierookaltaar in het “Heilige” moest komen te staan. Daarachter was het Parochet (het gordijn) dat het “Heilige” scheidde van het “Allerheilige”. Aharon is de broer van Mosjee en ook de eerste Hogepriester. In de sidra van deze week hoort Mosjee dat hij Aharon een opdracht moet geven:

Spreek tot Aharon en zeg tegen hem: Wanneer u de lampen aansteekt, moeten de zeven lampen licht verspreiden in de richting van de voorzijde van de kandelaar. Aharon deed dat: aan de voorzijde van de kandelaar stak hij de lampen ervan aan, zoals de Eeuwige Mosjee geboden had. (Bemidbar [Numeri] 8:2-3)

Simpel genoeg. Totdat je het je probeert voor te stellen. Wat is “in de richting van de voorzijde van de kandelaar”. (El moel pnee hamenora)? En wat wordt er nou eigenlijk gezegd? Kun je het ook anders doen? Heel veel verschillende commentaren geven allerlei creatieve oplossingen. Ik geef jullie die van Chatam Sofer die de zin heel anders leest:

“El moel pnee hamenora” (Naar het midden van de Menora) Dat wil zeggen, naar midden is het beste. Ieder mens kan het beste de middenweg kiezen, niet de extremen aan de linkerzijde, die van het kwaad, of die van de rechterzijde, je te veel voordoen als een heilige”.

Chatam Sofer gaat verder met uitleggen dat het bijzondere van Aharon was dat deze, zelfs nadat God hem had aangesteld als Hoge Priester en hem het beheer over het Allerheilige had gegeven, toch de middenweg wist vast te houden.

Jodendom ziet de mens niet als van nature kwaad of heel goed. We worden neutraal geboren. Het zijn onze daden die ons definiëren. Mensen zijn wel geneigd tot opstandigheid (zie de rest van de sidra van deze week) en het najagen van eigenbelang. We hebben de traditie nodig om ons in het juiste spoor te houden. Maar dat spoor is zeker niet dat van extremen. We zijn gewone mensen, een beetje schipperen in het midden past ons het beste.

Nieuws

Fotoalbum toegevoegd: installatie Rabbijn Peter Luijendijk op 19 juni 2022 Lees meer >>
De Rabbijn legt uit: Offer... Lees meer >>
Fotoalbum toegevoegd: op Sjabbat 21 mei 2022 nam Albert afscheid als rabbijn van onze LJG Lees meer >>

oktober

  • <  
  •   >
z m d w d v z
 
 
 
 
 
 
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30
 
31