Liberaal Joodse Gemeente Rotterdam.

21 juni 2021 | 11 Tammuz 5781

Choekat

Choekat

De sidra Choekat begint met de beschrijving van het ritueel van de “para adoema”, de rode koe. Een helemaal zuiver rode koe moet worden geslacht en helemaal verbrand, de as wordt in water gedaan. Een beetje daarvan moet worden gesprenkeld over mensen die in aanraking zijn gekomen met het lichaam van iemand die is overleden. Iemand die in aanraking is geweest met een dood lichaam, gold als onrein en mocht niet in de Tempel komen. De ceremonie met de as van de rode koe was de enige manier om van deze onreinheid af te komen. Omdat de Tempel niet meer bestaat en daarom de as niet meer kan worden gemaakt op de manier waarop Tora deze beschrijft, is het ritueel niet meer in gebruik. Tegenwoordig gelden we, in rituele zin, allemaal als onrein. Een gegeven dat voor ons echter geen consequenties heeft.

Het ritueel van de rode koe geldt in de Joodse literatuur vaak als het voorbeeld bij uitstek van een onbegrijpelijke opdracht van God. Voor ons, mensen, is het niet goed mogelijk om enige logica te vinden in het gebruik van as van een koe om af te komen van onreinheid verkregen door de nabijheid van een dood lichaam. De details zijn ingewikkeld en paradoxaal, het is zelfs moeilijk er een symbolische waarde in te zien. In de inleiding van de tekst over de rode koe staat “dit zijn de wetten van de Tora die de Eeuwige geboden heeft” (Zot Choekat ha-Tora…). Het woord “Chok” wordt daarom vaak gebruikt als begrip voor wetten in de Tora waarvan we de betekenis niet snappen.

En daar zit het probleem. Begrijpen we de overige regels wel? Mensen vertellen mij bijvoorbeeld dat de Kasjroet-regels zo goed zijn omdat het eten van varkensvlees ongezond zou zijn. Ik ken echter vrij veel mensen die wel varkensvlees eten en kan niet goed vaststellen dat zij ongezonder zijn dan mensen die dat niet doen. Iets soortgelijks kan je zeggen van Sjabbat. Het is zinvol om regelmatig ook wat rust te nemen in je leven, maar is daarmee de opdracht om zes dagen te werken en één dag te rusten opeens begrijpelijk?

Op de keper beschouwd is de aanhef van de sidra van deze week ook niet zo eenvoudig. Wat zijn dan “de wetten van de Tora die de Eeuwige geboden heeft”? Slaat deze inleiding wel op de regels voor de rode koe? Het lijkt een veel te grote aanhef voor een bladzijde met onbegrijpelijke regels. Kan het zijn dat deze op alle wetten van de Tora slaat en iets zegt over het karakter daarvan? Veel commentaren nemen deze vraag als uitgangspunt voor een andere analyse.

Levy Jitschak van Berdichev, bijvoorbeeld, meent dat de betekenis van geen van de mitswot (opdrachten van God) ons bekend is. Hij maakt onderscheid tussen de ziel, die door de nabijheid aan God in staat is de betekenis (intuïtief) te begrijpen en daarom de mitswot wil uitvoeren. Het lichaam kent de betekenis niet, er is geen bewust begrip. Het wendt zich daarom af van de mitswot. Pas als de ziel in staat is het lichaam te overtuigen van de betekenis van de mitswot, zal dit meewerken en ze willen uitvoeren.

Ik heb het altijd wat moeilijk met dit soort uitleg. Het dualistische, Platonische, onderscheid tussen lichaam en ziel spreekt mij niet zo aan, de verwevenheid tussen ons lichaam en onze geest is daarvoor te groot. Ik denk echter wel dat het zin heeft om de mitswot op een andere manier te zien dan utilitair-nuttig aan de ene kant en onbegrijpelijk-nutteloos aan de andere kant. Een Joods leven, verrijkt met gebruiken die de traditie ons aanreikt, kan ons leven schoonheid en betekenis geven. Zelfs als we niet in staat zijn uit te leggen waarom het vlees niet op tafel komt als de kaas er staat of waarom we op Jom Kippoer opeens niet willen eten. Wij, mensen, nemen nou eenmaal de wereld waar als een netwerk van symbolen en betekenissen. Wanneer wij het hebben over de zin van ons leven, spreken wij over onze rol in het netwerk van betekenissen dat wij om ons heen ervaren. Jodendom creëert voor ons relaties, door tijd en ruimte heen, waardoor ons leven meer is dan alleen een incident. 

Nieuws

Fotoalbum toegevoegd: Dagtocht Rotterdam op 25 augustus 2019 Lees meer >>
Fotoalbum toegevoegd: Poerim 5780 Lees meer >>
De Rabbijn legt uit: Offer... Lees meer >>

juni

  • <  
  •   >
z m d w d v z
 
 
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30