Liberaal Joodse Gemeente Rotterdam.

06 december 2019 | 8 Kislev 5780

Dewarim

Dewarim

Wanneer ik een lezing geef over een Joods onderwerp komt het regelmatig voor dat er een vragensteller opstaat die mij meldt dat hij (het zijn meestal mannen die dit doen) de tekst van de Bijbel letterlijk neemt. Gewoonlijk houdt dat in dat er daarna geen vraag komt, maar een opmerking, waarbij de steller er van uit gaat dat hij gelijk heeft, zoals natuurlijk bewezen door de geciteerde Bijbeltekst.

Het woord dat wij gebruiken in de Joodse traditie voor de primaire betekenis van de tekst van Tenach (de Hebreeuwse Bijbel) is “Psjat”, de eenvoudige betekenis. Vaak zeggen wij dat Rasji, Rabbi Sjlomo Jitschaki die in Frankrijk leefde van 1040 tot 1105 in zijn commentaar de Psjat van de tekst van Tenach weergeeft. Soms is dat wel zo, bijvoorbeeld als hij een moeilijk woord uitlegt. Maar vaak wordt hij getriggerd door een probleem in de tekst en geeft hij een uitleg om de moeilijkheid te omzeilen. Voor Rasji zijn er geen tegenstellingen in de tekst, die verklaart hij weg. Zijn wereldbeeld is dat alle problemen kunnen worden opgelost.

Nog fundamenteler dan de vraag of er wel een “Psjat” is, is de vraag of deze interessant is. In de woorden van Jakob Josef van Polonye (een van de vroege Chassidische meesters, 1710-1784): “Als het alleen maar een verhaal is, dan is er gebeurd wat er is gebeurd, waarom zou ons dat interesseren?” De meeste commentatoren van de tekst zijn juist niet op de eerste plaats geïnteresseerd in wat er is gebeurd, maar in wat dat voor betekenis heeft voor iedereen, altijd. En in het bijzonder wat voor betekenis de tekst heeft voor ons, nu.

De sidra van deze week is het begin van het boek Dewarim [Deuteronomium]. Mosjé is bijna 120 jaar oud, het volk Israël is gelegerd tegenover de Jordaan en Mosjé spreekt het toe. De mensen die hij toespreekt zijn niet degenen die zijn weggetrokken uit Egypte, maar de tweede en derde generatie, de kinderen en kleinkinderen. Het is niet de generatie van de verwoestende slavernij, maar de generatie die is opgegroeid in de chaos van de woestijn met de verhalen van hun ouders. Mosjé vertelt hen het verhaal van de verspieders en de doortocht door de woestijn en probeert hen te motiveren verder te gaan, naar de plaats die de Eeuwige hen beloofd heeft. In onze sidra staat: “Aan de oever van de Jordaan, in het land Moav begon Mosjé deze Tora uit te leggen” (Dewarim 1:5). Nog vóór de Tora voltooid is, begon de uitleg voor een nieuwe generatie.

Het woord “Moav” heeft de letterwaarde 49. Rabbenoe Bachia (13e eeuw, Spanje) zegt dat de Tora op zo’n manier is gegeven dat deze 49 “reine” en 49 “onreine” gezichten heeft. De Tora vertelt ons steeds opnieuw wat goed is en wat verkeerd. De Tora is op zeer veel verschillende manieren te interpreteren. Het bijzondere van de Tora is juist dat deze niet één uitleg heeft, maar dat iedere generatie zijn eigen, nieuwe uitleg moet ontdekken. 

Nieuws

De Rabbijn legt uit: Plaats... Lees meer >>
Fotoalbum toegevoegd: 50-jarig Jubileum LJG Lees meer >>
Fotoalbum toegevoegd: Dagtocht Rotterdam op 25 augustus 2019 Lees meer >>

december

  • <  
  •   >
z m d w d v z
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30
 
31