Liberaal Joodse Gemeente Rotterdam.

16 september 2019 | 16 Elul 5779

Ekev

Ekev

In de sidra van deze week komen we de tweede tekst van het Sjema tegen, de tekst die begint met “We-haja im sjemo’a”, “Als jullie goed luisteren naar Mijn opdrachten”(Siddoer blz. 212, Dewarim [Deuteronomium] 11:13-21). Het is één van de teksten die worden aangehaald als bewijsplaats voor Tefilin.

Beste lezer, het is goed mogelijk dat je nog nooit Tefilin in handen hebt gehad. Als je niet precies weet wat Tefilin zijn, kijk eerst eens naar deze afbeelding van een schilderij van Marc Chagall. Tefilin zijn de kubusvormige doosjes die met banden op het voorhoofd en de arm gebonden zijn. In het echt zijn de doosjes van leer, in de doosjes vind je, keurig opgerold, verschillende teksten uit Tora die verwijzen naar het gebruik van Tefilin.

Voor Chagall, die zelf niet religieus was, waren Tefilin misschien wel het meest herkenbare symbool van het Jodendom. Of misschien wel van de spiritualiteit van het Jodendom die voor hemzelf verloren was gegaan. Chagall schilderde een man die de de Tefilin en de Talit van zijn vader draagt. De Tefilin zijn het symbool dat het schilderij bij uitstek betekenis geeft. Kijk maar eens hoe Chagall de lijnen in het schilderij samen laat komen bij het voorhoofd van de biddende man. Zonder de Tefilin zou dit schilderij niet volledig zijn.

Het Liberale Jodendom in Nederland komt voort uit het Reform-Jodendom dat in het begin van de negentiende eeuw (ook al weer twee eeuwen terug) ontstond in Duitsland. Je kunt er van uitgaan dat de grondleggers van onze beweging de Joodse gebruiken goed kenden, ze waren er mee opgegroeid. In het vormgeven van het Reform-Jodendom speelde een idee over integriteit in het gebed en de Joodse symbolen een belangrijke rol. Allerlei gebruiken die als onecht of onbegrijpelijk werden ervaren, werden geschrapt. Allerlei verdubbelingen in de dienst bijvoorbeeld, wanneer om onduidelijke redenen dezelfde tekst steeds maar weer herhaald werd. Of vragen om herstel van de offerdienst in de Tempel in Jerusalem, iets dat veel mensen toch eigenlijk niet zo’n goed idee vonden. Tefilin leggen, dat je gewoonlijk doet tijdens een doordeweekse ochtenddienst, sneuvelde ook als gebruik. Niet omdat men niet wist hoe het moest, maar omdat het ervaren werd als een vreemd, leeg symbool. Iets uit het getto misschien, maar niet voor nette mensen. De stichters van het Reform-Jodendom zochten vormen van eredienst waarin vreemde symboliek een ondergeschikte rol speelde en waarin betekenis vooral werd overgebracht door het rationele gesproken woord, de betekenis van de gebeden en de inhoud van de drasja, de preek door de rabbijn.

Wij leven in een andere wereld. De meesten van ons zijn niet opgevoed met een diep begrip van wat Jodendom precies is. Jodendom is ook maar heel beperkt aanwezig in onze levens. Woorden spreken vooral tot onze ratio en hebben maar heel beperkt invloed op de manier waarop wij onze levens willen leiden. Tegelijkertijd is ons duidelijk geworden dat er andere manieren zijn om betekenis over te brengen. Symbolische handelingen hebben op een andere manier betekenis en kunnen ons op andere manieren raken, ook emotioneel. Om een voorbeeld te noemen, je kunt leren over Sjabbat of zeggen dat het ons vertelt dat de mens er niet is om alleen maar te werken, je kunt ook ervaren wat Sjabbat is door kaarsen, challes en wijn op tafel te zetten, kiddoesj te maken en even een uurtje te leven in de symbolische werkelijkheid die je op die manier voor jezelf hebt geschapen.

Verschillende teksten in Tora roepen ons op om het goede te overdenken en te doen. We moeten niet alleen de woorden van Tora onthouden en er over spreken met onze kinderen, we moeten ook werken aan een wereld waarin het goede de overhand krijgt. Natuurlijk, de wereld wordt niet vanzelf beter wanneer je Tefilin op je hoofd en op je biceps, de kracht van je arm bindt. Het kan je wel helpen, door een symbolische werkelijkheid te creëren die uitdrukking geeft aan belangrijke waarden van ons, eigentijdse, Reform/Liberale jodendom. Juist omdat wij niet opgevoed zijn in een Joodse wereld en de wereld om ons heen ons niet van dag tot dag herinnert aan wat voor ons belangrijk is, kunnen Tefilin ons helpen om betekenis te vinden in ons eigen leven. Er is nog zo veel te bedenken en te doen.

Nieuws

Fotoalbum toegevoegd: Dagtocht Rotterdam op 25 augustus 2019 Lees meer >>
De Rabbijn legt uit: Uit je dak gaan ... Lees meer >>
Fotoalbum toegevoegd: 50-jarig Jubileum LJG Lees meer >>

september

  • <  
  •   >
z m d w d v z
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30