Liberaal Joodse Gemeente Rotterdam.

21 juni 2019 | 18 Sivan 5779

Jitro

Jitro

De sidra van deze week bevat onder meer de Tien Woorden. Ik gebruik voor dit commentaar een tekst van rabbi Levi Jitschak van Berdichev.

Levi Jitschak’s startpunt is een middrasj-tekst die je bijvoorbeeld kunt vinden in Psikta Rabati 21. In de tekst wordt uitgelegd dat de Eeuwige zich bij de doortocht van de Schelfzee liet zien als een jonge man, een strijder. Bij de berg Sinaï, bij het ontvangen van de Tora door het volk Israel, was God aanwezig als een oude, wijze wetgever. God laat zich op verschillende momenten verschillend kennen.

Voor Levi Jitschak is deze midrasj aanleiding voor een omkering. Hij geeft een voorbeeld van een vader die van zijn kind houdt en, wanneer hij met zijn kind bezig is, doet wat het kind wil. Dat kan dus soms zelfs een beetje kinderlijk zijn. Wanneer dezelfde vader, die nog steeds van zijn kind houdt, met het kind aan het studeren is, moet hij zich heel anders voordoen. Hij moet nadenken over wat het kind kan begrijpen en zijn woorden zo kiezen dat het kind het snapt. Hij richt zich dan niet op de wil van het kind, maar op zijn of haar begripsvermogen.

En, zegt Levi Jitschak, zo zit onze relatie met God ook in elkaar. Wanneer God zich openbaart aan de mens, doet Hij dat niet om Zijn (of Haar) werkelijke “Zijn” te tonen. Je kunt je zelfs afvragen of wij daar iets aan hebben. Het omgekeerde is het geval, de Eeuwige openbaart zich op een manier die aansluit bij onze behoefte op een bepaald moment, of bij ons begrip, naar de aard van het moment.

Het woord dat Levi Jitschak hier gebruikt is “lewoesj”, kleding. De manier waarop God zich toont is, als het ware, een kledingstuk. Levi Jitschak wil hier mede mee uitleggen hoe je de verschillende sefirot moet begrijpen, de verschillende attributen en eigenschappen die de Kabbala (de Joodse mystiek) onderscheidt in het Goddelijke “Zijn”. Voor Levi Jitschak gaat het blijkbaar niet werkelijk (in absolute zin) om de aard van God. Die is voor ons niet kenbaar. Het gaat om de manier waarop God zich voordoet aan de mens, zodanig dat wij er iets van kunnen snappen of iets aan hebben.

In zijn commentaar op Tora heeft Levi Jitschak wel meer de gewoonte om basisbegrippen uit de Kabbala uit te leggen op een rechttoe, rechtaan, begrijpelijke manier. Kabbala is voor hem niet alleen iets voor de ingewijden maar ook voor ons. Wanneer Levi Jitschak de vader schetst die studeert met een kind en nadenkt over wat het kind kan begrijpen, zie je Levi Jitschak zelf achter de woorden, die ons wil instrueren, op ons niveau.

Ik sluit met iets voor onze dagen. Wij leven in deze wereld samen met andere mensen die God op een heel andere manier hebben leren kennen. Hebben wij het juist en zijn alle anderen afgodendienaren? Of zijn alle geloven toch eigenlijk hetzelfde? Of moeten we onszelf zien als kinderen die hun wijze en liefhebbende ouder kennen op de manier de voor henzelf begrijpelijk en belangrijk is. We leren God dan niet beter kennen door te zien wat al deze religies met elkaar gemeen hebben, dat is een reductionistische manier van doen. We kunnen wel aanvaarden dat God in de verschillende verbeeldingen aanwezig is. De Eeuwige is meer dan de grootste gemene deler, eerder de som der dingen. 

Nieuws

De Rabbijn legt uit: Eldad en Medad profeteren in het kamp ... Lees meer >>
Fotoalbum toegevoegd: Poerim 5779 Lees meer >>
Fotoalbum toegevoegd: 50-jarig Jubileum LJG Lees meer >>

juni

  • <  
  •   >
z m d w d v z
 
 
 
 
 
 
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30