Liberaal Joodse Gemeente Rotterdam.

20 augustus 2019 | 19 Av 5779

Ki Tavo

Ki Tavo

Ki Tavo is een ongemakkelijke sidra. Het is één van de sidrot waarin de straf voor ongehoorzaamheid tegenover God wordt uitgespeld. Het is een tekst die je liever niet leest en in sjoel in ieder geval niet in vertaling. Ik laat de tekst van “zegen en vloek” voor wat deze is en pak een detail uit de sidra.

Dewarim [Deuteronomium] 26:17 is een pasoek [vers] met een bijzonder woord. De tekst wordt gewoonlijk vertaald met iets van “Je hebt deze dag verklaard dat de Eeuwige je God is”. Het gaat mij om het woord dat met “je hebt verklaard” wordt vertaald: “Hè’èmarta”. Rasji (onze commentator uit de 11e eeuw) zegt over dit woord: “Er is geen andere getuige voor dit woord in Tenach, mij komt het voor dat het afscheiding of verbreken betekent, de band met afgoden verbreken”.

Er zijn vrij veel woorden in Tenach die maar één keer voorkomen en Rasji heeft zeker niet de gewoonte daar op deze manier nadruk op te leggen. Vaak geeft Rasji bij unieke woorden een traditionele vertaling zoals hij die zelf geleerd heeft. Hier laat hij dat achterwege en geeft zijn eigen interpretatie. Maar is die juist? Is dat wel wat wij hier willen lezen?

Hoewel het woord maar één keer voorkomt, is “hè’èmarta” eigenlijk een gewone vorm van een gewoon werkwoord. De stam is dezelfde als van het woord “amar”, zeggen, spreken, een van de woorden die in Tenach het vaakst voorkomen. De werkwoordsvorm is een hifiel, die is ook heel gewoon en wordt vaak uitgelegd als een vorm die vaak causatief is maar ook versterking kan aangeven. Vandaar “verklaren” in de gewone vertaling als “spreken met nadruk”. Onze gewone vertaling volgt dus niet Rasji maar de grammaticaregels.

Als Rasji de vrijheid neemt om de tekst een bijzondere betekenis te geven, dan kunnen anderen het ook. Rabbi Levy Yitschak bijvoorbeeld, gebruikt de Kabbalistische/Chassidische traditie om inhoud te geven aan deze tekst. Een van de basis-ideeën in de Kabbala is dat God en mens in een tweezijdige relatie tot elkaar staan. Het is niet per sé zo dat alles in het wereldse volgt wat er voorbeschikt is in het Hemelse. Onze woorden en acties “beneden” hebben consequenties “boven” en leiden weer tot nieuwe reactie “beneden”.

In de uitleg van Levy Jitschak gebeurt er echter iets nieuws, iets dat meer is dan de gebruikelijke wederzijdse relatie. “Je hebt verklaard” wordt dan iets van “Je hebt met je woorden er voor gezorgd dat de Eeuwige je God is”. Het is onze, met woorden geuite, beslissing om de Eeuwige, zeg maar, te benoemen in de rol van onze God die de consequentie heeft dat wij Zijn/Haar volk zijn geworden. Uitverkiezing is niet een éénzijdig proces. Deze uitleg legt de verantwoordelijkheid daar waar die hoort, bij onszelf.

Nieuws

De Rabbijn legt uit: E-mails ... Lees meer >>
Fotoalbum toegevoegd: Poerim 5779 Lees meer >>
Fotoalbum toegevoegd: 50-jarig Jubileum LJG Lees meer >>

augustus

  • <  
  •   >
z m d w d v z
 
 
 
 
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30
 
31