Liberaal Joodse Gemeente Rotterdam.

16 september 2019 | 16 Elul 5779

ki tetsee

ki tetsee

Een aantal jaren geleden, toen ik nog als Geestelijk Verzorger bij Defensie werkte, heb ik samen met mijn collega David Gaillard een mini-conferentie opgezet over genocide. Het uitgangspunt van de conferentie was de vraag of er signalen zijn die je, bijvoorbeeld als militair in een uitzendgebied, kunt waarnemen en die er op kunnen wijzen dat er een genocide op handen is. Het idee daarachter was dat een genocide niet spontaan, zomaar, ontstaat maar van tevoren wordt voorbereid. De sprekers op de conferentie brachten allerlei zaken naar voren, zoals bijvoorbeeld de aanwezigheid van wapens waar ze niet moeten zijn. Bijvoorbeeld duizenden machetes die waren ingekocht als voorbereiding voor de slachtingen in Burundi. Maar een belangrijk kenmerk dat steeds langskwam, ook makkelijk waar te nemen door een buitenstaander, is hoe er over mensen gesproken wordt, op straat en in de media. De mate waarin, in het spraakgebruik, mensen "ontmenselijkt" werden.

Op heel veel plaatsen in Tora worden we er op gewezen dat je de vreemdeling rechtvaardig moet behandelen. De vreemdeling wordt gewoonlijk in Tora genoemd in een lijstje samen met de weduwe en de wees, mensen die niemand hebben die voor hen opkomt. Het is de plicht, op de eerste plaats van de rechter, om ook de rechten van deze mensen te beschermen. De sidra van deze week gaat echter over iets anders, over hoe je aankijkt tegen een vreemdeling, hoe je ze benoemt.

Edomieten zijn in Tora een broedervolk, ze stammen af van Esav, de tweelingbroer van Ja’akov. Esav komt er in Tora niet geweldig af, maar de Edomieten, die meestal ten zuiden of zuidoosten van het oude Judea woonden (denk bijvoorbeeld aan Petra in Jordanië), bleven een broedervolk en tegelijkertijd ook een beetje concurrenten.

Wie Egyptenaren zijn in Tora is duidelijk, daar hebben we de verhalen van Pesach voor. Egyptenaren komen er in Tora een stuk minder af, aanmerkelijk slechter dan Edomieten. Er was van alles met ze mis, Tora spreekt over de "ziekten van Egypte"(Bijvoorbeeld in Dewarim 7:15).

In ons mini-conferentietje werd duidelijk dat een van de dingen die eigenlijk als regel voorafgaan aan genocide is, dat mensen elkaar beschrijven als iets dat je zonder probleem kunt kapotmaken, insecten of afval bijvoorbeeld. De vijanden zijn in de media en het gesprek geen echte mensen, maar nare, hersenloze beesten of dingen.

Dewarim [Deuteronomium] 23:8 vertelt ons dat we Egyptenaren en Edomieten niet mogen verafschuwen. De stam van het woord dat wordt gebruikt voor verafschuwen (Tav Ajin Bet), komt in Tora maar twee keer voor, beide keren in het boek Dewarim. Vormen van deze stam komen elders wel vaker voor in Tenach (de Hebreeuwse Bijbel), steeds in een betekenis van bijna fysiek verafschuwen, wegens afgodendienst bijvoorbeeld of wegens verkeerde seksuele daden. (Die twee worden in de Bijbel wel vaker samen genoemd).

Edomieten en Egyptenaren zijn natuurlijk beiden volkeren van afgodendienaren in Tora, maar dat zijn er wel meer. Eigenlijk zijn het twee volkeren die zo verschillend zijn in hun relatie met het Joodse volk als maar mogelijk is, een klein concurrerend broedervolk en een op macht beluste onderdrukker.

Tora waarshuwt ons dat het ertoe doet hoe we over hen denken. Wat je ook denkt van hun samenleving of over de relatie die je met hen hebt, doet er niet toe, je hoeft ze niet lief te hebben of zelfs maar te vertrouwen. Maar over beiden mag je niet denken en spreken in termen van afschuw, alsof ze vies en afstotend zouden zijn. Dat is betekenisvol. Het blijven mensen en, als ze bij je wonen, vreemdelingen met rechten. En wat geldt voor een broedervolk en voor een oude vijand geldt ook voor alles dat daar een beetje tussenin zit. Iedereen, alle mensen dus.

Nieuws

Fotoalbum toegevoegd: Dagtocht Rotterdam op 25 augustus 2019 Lees meer >>
De Rabbijn legt uit: Uit je dak gaan ... Lees meer >>
Fotoalbum toegevoegd: 50-jarig Jubileum LJG Lees meer >>

september

  • <  
  •   >
z m d w d v z
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30