Liberaal Joodse Gemeente Rotterdam.

26 september 2021 | 20 Tishri 5782

Ki Tisa

Ki Tisa

Veel stromingen van het eigentijdse traditionele Jodendom hebben een anti-esthetische tendens. Laat ik duidelijk zijn: dat geldt zeker niet voor alle richtingen binnen de orthodoxie. Maar mensen die zo hier en daar orthodoxe sjoels bezoeken, begrijpen vast wel wat ik bedoel. Sjoels die er uitzien alsof er al jaren niets aan is gerepareerd, onherkenbare melodieën, deelnemers aan de dienst die er uitzien alsof ze in hun kleren hebben geslapen.

Charedi-Jodendom is een stroming binnen het orthodoxe Jodendom die is ontstaan in het begin de negentiende eeuw als reactie op de Reformbeweging. Charedi-Jodendom verzet zich tegen alles dat modern is, voor een deel kun je de anti-esthetische tendens in het Jodendom dan ook zien als een vorm van verzet tegen westerse waarden. Er is echter meer over te zeggen, er zijn oudere wortels.

Aan het eind van de 12e eeuw en in het begin van de 13e eeuw is er een Joodse beweging in het Rijnland actief die wij tegenwoordig “Chasidé Asjkenaz” noemen, de Asjkenazische Chasidim. Verwar deze stroming alsjeblieft niet met het moderne Chasidisme, die stroming ontstond in de 18e eeuw in een gebied dat nu tot de Oekraïne behoort. Misschien kent u “Anim Zemirot” wel, ook wel “Sjir ha-Kavod” genoemd, dat in veel sjoels door een kind voor de geopende Aron wordt gezongen. Dat lied komt uit de omgeving van de Chasidé Asjkenaz. In de meeste stromingen van het Jodendom streeft men ernaar om zo goed mogelijk te doen wat God van ons vraagt. Dat geldt voor orthodoxe stromingen, maar ook voor ons in het Liberale Jodendom. Het meningsverschil is over de vraag wat het dan is dat God van ons wil. Voor de Chasidé Asjkenaz is het doen van de mitswot op die manier niet genoeg. Als je gewoon doet wat je hoort te doen en daar plezier aan beleeft, ben je een neutrale persoon die doet wat de natuur van je vraagt of wat God als levensweg voor je heeft bedacht. Dat maakt je niet goed of slecht. Een echte chasid, een “rechtvaardig” iemand, kun je alleen maar worden door een beetje tegen de gang der dingen in te gaan. Het doen van de mitswot moet niet makkelijk zijn, als mens mag je er zelf geen voordeel aan hebben. Het is zelfs beter als je er duidelijk onder lijdt. Naar een mooie sjoel gaan, mooie melodieën horen, je mooi kleden, het zijn allemaal zaken die het makkelijk maken de mitswot te houden. Chasidé Asjkenaz keuren dat af.

De sidra van deze week bevat het einde van de eerste opdracht om de Misjkan, de Tabernakel te bouwen, het draagbare tempeltje van de tocht door de woestijn. In dit gedeelte lezen we onder meer over de samenstelling van wierook voor het reuk-offer en van de olie waarmee de delen van de Miskan moeten worden bestreken om deze in te wijden (dat is wat we bedoelen met “zalven”). Als je de tekst leest, begrijp je dat de wierook en de zalfolie lekker ruiken. Degenen die de misjkan zalfden of de wierook brandden, moeten daar zeker van hebben genoten. Misschien dat het voor God ook een “aangename geur” was, voor mensen in ieder geval wel. Hetzelfde geldt voor het uiterlijk van de voorwerpen van de Misjkan. In de beschrijving wordt duidelijk gezegd dat ze met wijs vakmanschap gemaakt moeten worden. De Menora in de Misjkan was bijvoorbeeld niet zomaar een blikken kandelaar met wat lampjes, het was een gouden voorwerp, gemaakt uit gedreven goud, met daarin versieringen in bloem- en amandelvorm. Het moet een indrukwekkend voorwerp geweest zijn. Aangenaam om naar te kijken.

Hoewel zeker niet alles in onze dagen goed is, zien wij in het Liberale Jodendom dat er ook positieve kanten zijn aan de idealen van de moderne tijd. Idealen zoals het recht op een menswaardig bestaan, het streven naar vreedzame co-existentie en gelijke kansen voor alle mensen zijn waarden die deel uitmaken van ons Jodendom. We hebben in het Liberale Jodendom een traditie van goed ontworpen en goed onderhouden sjoels. We houden van mooi chazanoet en vinden het prettig om mooie voorwerpen in de diensten te gebruiken. Voor ons is het niet zo dat iemand die geniet van het doen van de mitswot een minder goed iemand is. Voor mij wijst de beschrijving van de Misjkan er juist op dat het tegendeel waar is. Het plezier dat wij beleven aan het doen van het goede is deel van het loon dat wij ervoor krijgen. Het doen van een mitswa op deze manier, stimuleert ons er mee door te gaan. In onze tijd waarin het doen van mitswot een keuze vraagt, is dat belangrijk.

Als de liefde voor het schone een symbool is van de acceptatie van het goede uit de moderne tijd, dan wil ik dat symbool graag toelaten. 

Nieuws

Fotoalbum toegevoegd: Dagtocht Rotterdam op 25 augustus 2019 Lees meer >>
Fotoalbum toegevoegd: Poerim 5780 Lees meer >>
De Rabbijn legt uit: Offer... Lees meer >>

september

  • <  
  •   >
z m d w d v z
 
 
 
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30