Liberaal Joodse Gemeente Rotterdam.

20 augustus 2019 | 19 Av 5779

Pinchas

Pinchas

Ik ben een opmerkelijk boek aan het lezen van Marc B Shapiro “Changing the Immutable, How Orthodox Judaism Rewrites Its History”. Het onderwerp van het boek is voornamelijk de (zelf) censuur binnen het Charedi-jodendom. Teksten en foto’s worden aangepast om beelden en meningen te verhullen die niet overeenkomen met het huidige wereldbeeld in het meest “behoudende” deel van het Jodendom. Het spreekt natuurlijk vanzelf dat voorgangers uit het verleden zich niet zonder kipa zouden vertonen. Foto’s en gravures van belangrijke rabbijnen waarop zij blootshoofds te zien zijn, moeten dus worden aangepast. Vrouwen in hun nabijheid worden weggeretoucheerd en ook teksten waaruit blijkt dat er soms anders werd gedacht dan nu de norm is, worden verwijderd. Met terugwerkende kracht worden alle groten der aarde ingedeeld bij de tegenstanders, waarbij hun boeken in de ban worden gedaan, of bij de voorstanders, in dat geval worden hun ideeën en de verhalen over hen aangepast aan wat ze eigenlijk volgens het nu geldende ideaal zouden moeten zijn. Het is prettig om in een overzichtelijke wereld te leven waarin iedereen of een heilige of een boef is. De wereld als een Cowboyfilm.

In veel gevallen is de ratio achter de zelfcensuur de gedachte dat er onderscheid is tussen de leiders van de gemeenschap, de geleerde rabbijnen, en de gewone volgelingen. De leiders van de gemeenschap hebben toegang tot ongecensureerde, oudere uitgaven en zijn op de hoogte van de werkelijke uitspraken van hun voorgangers. Gewone volgelingen moet je niet te veel lastig vallen met zaken die alleen maar tot verwarring leiden.

Natuurlijk komt deze vorm van zelfcensuur het meest voor in een omgeving waar de scheidslijn tussen het juiste en het onjuiste strak is getrokken. De realiteit is echter dat dit soort onderscheid ook wel in ons soort Progressief Jodendom wordt gemaakt en dat ik mijzelf erop betrap dat het soms wel erg makkelijk is om in die val te trappen.

De tweede Beracha van de Amida gaat over Gods macht over leven en doodt. De sluitregel van de Beracha eindigt met “Mechajé Hametim” en dat is in de loop van de tijd altijd begrepen als “die de doden tot leven brengt”. In het rabbijnse Jodendom waar wij onderdeel van uitmaken is er geloof in het leven na de dood, in wat voor vorm ook. Maar omdat dit tegenwoordig een lastig onderwerp is om over te spreken, gebruiken vertalers wollige teksten om “om de hete brij heen te gaan”. In onze Siddoer staat “die de doden doet voorleven” (blz. 225). Onze Machzor heeft “die leven schenkt tot in eeuwigheid” (blz. 265). En om maar eens een andere Siddoer er bij te halen, “Forms of Prayer”, de Siddoer van onze zustergemeenten in Engeland, heeft “who renews life beyond death”. Wie genoeg Hebreeuws beheerst om de oorspronkelijke tekst te lezen, is op de hoogte van de werkelijke betekenis. Alle anderen moeten het doen met een vage interpretatie.

Dit was een lange inleiding voor het onderwerp van dit commentaartje. De vorige sidra, Balak, sloot met een ongemakkelijk verhaal over een meneer met de naam Zimri die “het deed” met een Midianitische vrouw. Pinchas ziet dit en dood beiden door een speer door hen heen te steken. Voor de details, zie de tekst (Bemidbar [Numeri] 24:6 ev.). Onze sidra begint met de woorden van God waarin deze daad hogelijk wordt geprezen.

Voor ons, voor onze generatie, is dit een lastig verhaal. Het gaat immers om een gemengd huwelijk, bij ons inmiddels meer regel dan uitzondering. Het is ook niet een heel spiritueel verhaal, niet veel mensen zullen na het lezen hiervan het gevoel krijgen dichter bij hun Schepper te zijn gekomen. Wij, moderne rabbijnen, zijn dan ook geneigd om dit verhaal heen te praten. En dat geldt natuurlijk ook voor mij. Wat moet je immers met zo’n verhaal?

Wij zijn allemaal traditionalisten. Iedere generatie kiest zijn eigen kijk op de traditie en zegt dat de keuze die wij nu maken, werkelijk teruggaat op de essentie. Wat ons niet zint, laten we weg uit onze reconstructie van het verleden. Het verhaal van Zimri en Pinchas zal wel zijn betekenis hebben gehad, ergens in de geschiedenis van het Jodendom. Voor mij is het nu belangrijker om te vertellen over die andere Midianitische vrouw die wij tegenkomen in Tora, Tzipora, de echtgenote van Mosjé.

Nieuws

De Rabbijn legt uit: E-mails ... Lees meer >>
Fotoalbum toegevoegd: Poerim 5779 Lees meer >>
Fotoalbum toegevoegd: 50-jarig Jubileum LJG Lees meer >>

augustus

  • <  
  •   >
z m d w d v z
 
 
 
 
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30
 
31