Liberaal Joodse Gemeente Rotterdam.

21 juni 2019 | 18 Sivan 5779

Toledot

Toledot

Wat hebben Jitschak en Esav gemeen? Op het eerste gezicht niet zo heel veel. Van de aartsvaders is Jitschak bij uitstek de meest passieve, hij doet niet veel zelf, er gebeuren hem dingen. Hij wordt op het altaar gebonden om te worden geofferd, zijn vader zendt een dienaar uit om een vrouw voor hem te zoeken. Die vrouw spant samen met zijn andere zoon, Ja’akov, Esav's tweelingbroer, om Jitschaks plannen te dwarsbomen. Jitschak blijft dicht bij huis en laat het allemaal gebeuren. Esav, daarentegen, is degene die houdt van het leven in het veld en van de jacht. Wanneer in Tora staat dat Jitschak van Esav houdt, wordt als uitleg gegeven dat dit is omdat Jitschak de jacht “in zijn mond” heeft. Jitschak houdt van de smaak van wild, vlees van in het veld gedode dieren. De jacht zit in zijn mond, niet in de rest van zijn lijf. Is Jitschak misschien iemand die zijn hele leven praat over hoe graag hij wel op jacht zou gaan maar het nooit doet?

Tora geeft ons wel een overeenkomst tussen vader en zoon. Beide mannen hebben een wat laconieke houding tegenover de betekenis van dood en leven. Wanneer Esav met honger thuiskomt van de jacht, stelt Ja’akov hem voor om het eerstgeboorterecht van hem te kopen. Esav antwoordt: “Kijk, ik ga toch sterven, wat is dat eerstgeboorterecht dan eigenlijk?” (Beresjit [Genesis] 25:32). Twee hoofdstukken verder is het Jitschak waarvoor een bord eten meer betekenis heeft dan het leven. De zegen aan Esav wordt niet onvoorwaardelijk gegeven maar weer in ruil voor een bord eten: “Maak dan een smakelijk gerecht voor me klaar, zoals ik het graag heb, en breng het me om te eten. Dan zal mijn ziel je zegenen voordat ik sterf” (Beresjit 27:4).

Is het de laconieke houding tegenover het leven die deze twee mensen met elkaar verbindt? De een laat het leven aan zichzelf voorbijgaan en krijgt er nooit echt vat op. De ander leeft voor het moment. Voor beiden heeft alleen de smaak van het hier en nu betekenis, niet de toekomst. In de samenleving zoals wij die vandaag kennen is, ik denk terecht, argwaan ontstaan tegenover grote idealen. Wij weten allemaal hoeveel onrecht er gedaan wordt door mensen die bevlogen zijn door één, allesomvattend idee. De werkelijkheid is altijd complexer dan dat ene idee.

Enthousiasme voor een ideaal kan goed zijn (als het ideaal deugt), het kan ook een excuus zijn om geen recht te doen aan de veelvoudigheid van de werkelijke wereld. De kabbala, de Joodse mystiek, ziet het gebrek aan balans tussen recht en barmhartigheid als de bron van het kwaad.

Het gebrek aan idealen kan echter wel leiden tot een houding, zoals die van Jitschak en Esav. Als een bord soep je meer waard is dan een ideaal kom je tot vreemde beslissingen. De zegen die in Tora wordt gegeven, heeft vooral te maken met de plaats van het individu in de reeks van generaties. De wereld waarin wij leven is gemaakt door anderen vóór ons. Het is aan ons om onze rol in het leven te vinden en de wereld door te geven aan degenen na ons. Dat vraagt om aandacht voor de betekenis van je daden. 

Nieuws

De Rabbijn legt uit: Eldad en Medad profeteren in het kamp ... Lees meer >>
Fotoalbum toegevoegd: Poerim 5779 Lees meer >>
Fotoalbum toegevoegd: 50-jarig Jubileum LJG Lees meer >>

juni

  • <  
  •   >
z m d w d v z
 
 
 
 
 
 
1
 
2
 
3
 
4
 
5
 
6
 
7
 
8
 
9
 
10
 
11
 
12
 
13
 
14
 
15
 
16
 
17
 
18
 
19
 
20
 
21
 
22
 
23
 
24
 
25
 
26
 
27
 
28
 
29
 
30